Apolonia Chmielewska
Biografia
Apolonia Chmielewska urodziła się w Mińsku Mazowieckim w rodzinie Stanisława i Małgorzaty Chmielewskich. Jej rodzice prowadzili zakład stolarsko-trumniarski. Po śmierci ojca we wrześniu 1918 r. wraz z bratem, Stanisławem, pomagała mamie w prowadzeniu interesu. Zakład mieścił się przy ul. Siennickiej 23, a od 1925 r. we wschodniej pierzei lokalnego rynku. W drewnianym, podpiwniczonym budynku pod nr. 1, zakład funkcjonował ok. 30 lat – od frontu znajdował się sklep, a z tyłu warsztat stolarski i mieszkanie właścicieli.
W latach 30. Apolonia zaprzyjaźniła się z młodszą od siebie Żydówką Chają Oszlak (ur. 1910), która pracowała u rodziców prowadzących rzeźnię mieszczącą się obok warsztatu Chmielewskich. Pomimo różnicy wieku, obyczajów, religii i języka dziewczyny zaprzyjaźniły się i kontynuowały znajomość nawet gdy żydowska koleżanka Apolonii wyszła za mąż za Zygmunta Bergera.
II wojna światowa zakończyła się okupacją Niemców i miasto znalazło się w dystrykcie warszawskim Generalnego Gubernatorstwa. Zakład Apolonii mieścił się nieopodal getta. W getcie narodziły się ich dzieci: Cypra Dnia - Danuta i Barbara. Obiema dziewczynkami, na prośbę Chaji, zaopiekowała się Chmielewska. Getto zostało poddane likwidacji, co oznaczało zagładę dla mieszkańców. Przez kilka dni dziewczynki przebywały u Apolonii, ale pojawili się szmalcownicy, którzy żądali pieniędzy. Apolonia była zmuszona ukryć dziewczynki. Pomógł jej miejscowy Volksdeutsch, który nie poczuwał się zanazistę i we wspomnieniach mińskich ocalonych jawił się jako sympatyzujący z Żydami. Apolonia uzyskała również wsparcie miejscowego księdza, który sporządził dla młodszej z sióstr fałszywą metrykę na nazwisko Jaworska. U gosposi wspomnianego volksdeutscha dziewczynka mieszkała aż do 1946 r., bardzo często odwiedzana przez Apolonię Chmielewską, która opłacała jej utrzymanie. Starsza z sióstr, Danuta, została wywieziona przez Apolonię do rodziny mieszkającej między Kałuszynem a Roguszynem. Obie dziewczynki dzięki wsparciu Chmielewskiej przeżyły wojnę i doczekały jej zakończenia.
Apolonia Chmielewska jest pochowana na cmentarzu parafialnym w Mińsku Mazowieckim (sektor XI, rząd 27, nr grobu 1).
14 grudnia 1981 r. Instytut Jad Waszem uhonorował Apolonię Chmielewską medalem Sprawiedliwy wśród Narodów Świata.